Phóng to

Cũng không thể có nhiều để bày bán phổ biến trên thị trường như hiện nay

Trên thị trường hiện nay, ngoài những loại gạo đặc sản nổi tiếng được trồng ở nhiều địa phương trong cả nước thì một vài loại gạo khác được giới kinh doanh giới thiệu là gạo ngoại nhập. Tuy nhiên, qua tìm hiểu, những loại gạo này chủ yếu được sản xuất tại các tỉnh miền Tây

Dạo qua khu chợ gạo trên đường Trần Chánh Chiếu, quận 5 - TPHCM mới thấy được sự đa dạng về chủng loại gạo. Có trên dưới 20 loại gạo, từ đặc sản nổi tiếng cho đến loại gạo thường, giá bán từ 3.800 đồng - 7.500 đồng/kg, tùy loại. Trong số đó có nhiều loại gạo được giới thiệu là gạo nước ngoài như: dẻo Thái Lan, thơm Đài Loan, thơm Mỹ... Những loại gạo này dễ phân biệt với các loại gạo khác, do hạt gạo có màu trắng trong, sáng đẹp, mịn; khi nấu cơm có mùi thơm, mềm và dẻo.

Nguồn gốc mù mờ...

Quan sát thị trường chúng tôi nhận thấy, loại gạo được giới thiệu là hàng ngoại có giá cao nhất hiện nay là gạo thơm Mỹ, giá trung bình 7.500 đồng/kg, gạo Đài Loan giá 6.500 đồng, gạo thơm Thái Lan giá 4.500 đồng/kg. Hỏi về nguồn gốc của những loại gạo “ngoại” trên, hầu hết các chủ vựa đều ỡm ờ.

Riêng loại gạo thơm Mỹ thì họ khẳng định: “Đó là gạo nhập từ Mỹ, nhưng do nhập qua đường biển nên chi phí thấp, vì thế mới có giá bán tương đối rẻ...”. Tiếp xúc với nhiều người tiêu dùng chúng tôi cũng nhận thấy đa số không biết rõ nguồn gốc của các loại gạo này. Anh Phước Toàn, nhà ở đường Xóm Voi, quận 5, cho biết: “Gia đình tôi rất thích ăn gạo thơm. Trước đây thường mua gạo thơm Thái Lan hay Đài Loan, thời gian gần đây đổi sang ăn gạo thơm Mỹ nhưng cũng không biết rõ có đúng là gạo ngoại như họ giới thiệu hay không?”.

Gọi tên ngoại cho dễ nhớ và dễ bán

Trao đổi với các chuyên gia về lúa gạo được biết: Gạo thơm Thái Lan là sản phẩm của giống lúa Jasmine (nguồn gốc từ Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế - IRRI), gạo thơm Đài Loan là giống lúa VD20 (nguồn gốc Đài Loan), còn thơm Mỹ là sản phẩm của giống lúa có nguồn gốc từ Thái Lan với tên gọi Kown Dak Mali (KDM). Đây là những sản phẩm được trồng khá phổ biến ở các tỉnh miền Tây từ nhiều năm qua. Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Lang, Trưởng bộ môn di truyền và chọn giống, Viện Nghiên cứu lúa ĐBSCL, do đặc tính tương đối phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu của khu vực miền Tây nên các giống lúa này đã được nông dân miền Tây chấp nhận trồng thử nghiệm và hiện nay đã được trồng phổ biến hơn so với các loại gạo đặc sản trong nước.

Năng suất của những loại lúa này tương đối cao, nhất là giống Jasmine và VD20, thời gian trồng khoảng 90 ngày, năng suất trung bình khoảng 6 - 7tấn/ha. Tiến sĩ Nguyễn Thị Lang cho biết thêm, hiện nay, ở khu vực ĐBSCL diện tích đất trồng giống lúa Jasmine chiếm 20% trên tổng số 1.700.000 ha của khu vực. Còn giống VD20 và KDM chiếm khoảng 2%. Điều đặc biệt là những loại giống này đều trồng được ở các tỉnh miền Tây. Riêng Tiền Giang, hầu hết các giống lúa trên đều đã trồng được. Ông Nguyễn Văn Khang, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Tiền Giang, cho biết toàn tỉnh có khoảng 85.000 ha diện tích đất trồng lúa, trong đó, các giống lúa nhập ngoại chiếm trên 20%.

Một câu hỏi được đặt ra là tại sao gạo “ngoại” không được gọi tên thật, tên giống gốc, ông Trương Thanh Phong, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lương thực Miền Nam (Vinafood 2), cho biết: Hiện nay hầu hết các loại gạo bày bán trên thị trường đều đã sử dụng tên hiệu, nghĩa là người bán không gọi tên gốc, một phần cũng để dễ nhớ. Phần khác, người bán gọi tên ngoại để đánh vào thị hiếu của người tiêu dùng thích hàng ngoại. Điều này lý giải tại sao gạo có nguồn gốc Thái Lan cũng được gọi là gạo Mỹ.

“Xuất ngược” ra nước ngoài

Theo thạc sĩ Ngô Thị Lệ Thủy, giảng viên Khoa Nông nghiệp Trường ĐH Cần Thơ: Hầu hết các hợp tác xã nông nghiệp ở các tỉnh miền Tây, khi sản xuất các giống lúa thơm Jasmine, VD20, KDM đều được các đơn vị, công ty bao tiêu sản phẩm ngay từ đầu vụ. Nguồn gạo chủ yếu được xuất đi nước ngoài, hoặc đưa vào các siêu thị lớn. Còn loại gạo bán trên thị trường chủ yếu do những hộ trồng lẻ, cách trồng mỗi người mỗi khác, đất trồng không vùng nào giống vùng nào... nên chất lượng gạo không đồng đều.

Xin nói thêm, hiện nay có loại gạo thơm 100% nguồn gốc của Việt Nam, do Viện Nghiên cứu lúa ĐBSCL lai tạo với tên gọi là OM3536 cũng có mùi thơm, dẻo tương tự như gạo Jasmine, VD20 mà người tiêu dùng bình thường khó nhận biết. Và chưa kể nếu “hàng xáo” không thật thà, pha trộn các loại gạo thơm-không thơm với nhau thì chất lượng dĩ nhiên không đồng đều. Cũng theo bà Lệ Thủy, giống lúa có nguồn gốc nhập ngoại chỉ sau 3 vụ trồng thì bị thoái hóa, chất lượng gạo giảm xuống. Muốn bảo đảm chất lượng, nông dân nên chọn giống lúa đã được tuyển lựa kỹ.